A, B, C, D, E

De gewone agrimonie (Agrimonia eupatoria) is een kruidachtige plant behorend tot de rozenfamilie (Rosaceae). Deze plant, met zijn heldergele bloemen in lange, slanke aren, is vrij algemeen te vinden op kalkrijke bermen en dijken in België en Nederland.
De meest voorkomende toepassing is als thee, maar het kruid kan ook worden verwerkt tot een tinctuur.

Absintalsem (Artemisia absinthium) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae). Deze soort staat op de Nederlandse Rode Lijst van planten als vrij zeldzaam en matig in aantal afgenomen. Het is een vaste plant die van nature groeit op droge, kalkrijke, stikstofrijke en bewerkte gronden in gematigde streken van Europa, Azië en Noord-Afrika. De geslachtsnaam Artemisia is afgeleid van de Griekse jachtgodin Artemis.
Het bittere extract van deze knoppen is een belangrijk ingrediënt in dranken zoals vermout en klassieke absint. De belangrijkste smaakstoffen hierin zijn absinthine en het naar menthol ruikende terpeen thujon.

De artisjok (Cynara scolymus) is een plant die oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komt. De groene of paarse bloemknoppen worden vaak gegeten als groente en zijn bekend om hun licht bittere, aromatische smaak. De plant wordt al eeuwenlang gebruikt in verschillende keukens en bereidingen.
Artisjokken bevatten een breed scala aan voedingsstoffen en fytonutriënten. Zo bevatten ze bètacaroteen, vitamine C, vitamine B en mineralen zoals calcium, magnesium en kalium. Daarnaast bevatten ze flavonoïden, enzymen en tannines, die bijdragen aan de karakteristieke kleur en smaak van de bloemknoppen.
Dankzij hun rijke smaak en unieke textuur zijn artisjokken populair in salades, soepen, pasta’s en diverse culinaire gerechten.

Aziatische waternavel, ook bekend als Gotu kola (Centella asiatica), is een laagblijvende plant die van nature voorkomt in delen van Zuidoost-Azië. De plant groeit bij voorkeur in vochtige gebieden en speelt al eeuwenlang een belangrijke rol binnen traditionele systemen zoals de Ayurveda.
Binnen deze tradities wordt Aziatische waternavel gewaardeerd vanwege haar lange geschiedenis en veelzijdige toepassing in cultureel gebruik. Door de aanwezigheid van verschillende natuurlijke plantstoffen heeft de plant een vaste plaats gekregen binnen de kruidkundige traditie van Azië.
Aziatische waternavel is te herkennen aan haar kruipende stengels en kleine, ronde bladeren. Tijdens de bloeiperiode verschijnen er kleine witte tot lichtroze bloemen.

De zuurbes (Berberis vulgaris) is een bladverliezende struik die behoort tot de berberisfamilie (Berberidaceae). De plant komt van nature voor in grote delen van Eurazië en groeit bij voorkeur op vrij droge, vaak kalkhoudende bodems, zoals langs bosranden en in struikgewas.
De struik staat bekend om haar doornige takken, gele bloemen en langwerpige, felrode bessen. Zowel de wortels, schors, bladeren als de vruchten bevatten van nature verschillende plantstoffen, waaronder berberine. Deze stof is kenmerkend voor planten uit het geslacht Berberis.
Binnen verschillende culturen wordt zuurbes al lange tijd gewaardeerd vanwege haar culinaire toepassingen. In Europa werden de bessen traditioneel gebruikt bij de bereiding van jam en andere voedingsmiddelen.

De berendruif (Arctostaphylos uva-ursi) is een laagblijvende, groenblijvende plant uit de heidefamilie (Ericaceae). De Nederlandse naam “berendruif” verwijst naar een oude volksopvatting dat beren graag de vruchten van deze plant zouden eten.
De wetenschappelijke naam is een zogenoemde tautologie, opgebouwd uit zowel Griekse als Latijnse woorden. Arktos (Grieks) en ursus (Latijn) betekenen beide “beer”, terwijl staphyle en uva beide “druif” betekenen. De naam benadrukt daarmee tweemaal dezelfde betekenis.
Berendruif wordt al sinds de middeleeuwen genoemd in historische kruidenboeken en maakt deel uit van de Europese kruidkundige traditie. Binnen deze context werd de plant beschreven en gewaardeerd vanwege haar bijzondere plaats in traditioneel gebruik.

De berk (Betula) is een boom die al eeuwenlang een bijzondere plaats inneemt binnen Europese culturen en tradities. In historische context werd de berk soms gezien als een symbolische of zelfs heilige boom, onder andere vanwege haar rol in seizoensrituelen en volksgebruiken.
In het vroege voorjaar, vlak voordat de boom begint uit te lopen, kan berkensap worden afgetapt. Dit moment valt samen met de periode waarin de sapstroom het meest actief is. Ook de jonge berkenbladeren worden traditioneel in deze fase verzameld. Zowel het sap als de bladeren maken deel uit van oude gebruiken en worden al lange tijd beschreven in botanische en kruidkundige bronnen.
Berkenblad bevat van nature verschillende plantaardige bestanddelen, waaronder flavonoïden, saponinen en tannines.

De berk (Betula) is een boom die al eeuwenlang een bijzondere plaats inneemt binnen Europese culturen en tradities. In historische context werd de berk soms gezien als een symbolische of zelfs heilige boom, onder andere vanwege haar rol in seizoensrituelen en volksgebruiken.
In het vroege voorjaar, vlak voordat de boom begint uit te lopen, kan berkensap worden afgetapt. Dit moment valt samen met de periode waarin de sapstroom het meest actief is. Ook de jonge berkenbladeren worden traditioneel in deze fase verzameld. Zowel het sap als de bladeren maken deel uit van oude gebruiken en worden al lange tijd beschreven in botanische en kruidkundige bronnen.
Berkenblad bevat van nature verschillende plantaardige bestanddelen, waaronder flavonoïden, saponinen en tannines.

Betonie, ook bekend als koortskruid (Betonica officinalis, synoniem Stachys officinalis), is een kruidachtige plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). In Nederland en België staat de soort vermeld op de Rode Lijst van planten en wordt zij geclassificeerd als zeer zeldzaam, met een sterk afgenomen populatie. Naast haar natuurlijke voorkomen wordt betonie ook regelmatig als sierplant gekweekt.
De plant bereikt een hoogte van circa 30 tot 90 centimeter en bloeit van juni tot augustus. De bloemen zijn meestal paarsrood van kleur, al komen ook witte varianten voor. Ze staan gegroepeerd in dichte, aarvormige schijnbloeiwijzen. De meeste bladeren vormen een wortelrozet; de onderste bladeren hebben lange bladstelen, terwijl de bovenste bladeren kort gesteeld zijn. 

De bijvoet (Artemisia vulgaris) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae) en is nauw verwant aan alsem. Het is een zwak aromatische plant met diep ingesneden bladeren die aan de onderzijde witviltig behaard zijn. De stengel kan een lengte bereiken van ongeveer 60 tot 120 centimeter en vertoont vaak een roodachtige verkleuring.
In Nederland en België komt bijvoet veelvuldig voor. De plant groeit vooral op braakliggende terreinen, langs wegen en op andere verstoorde grondsoorten. Bijvoet gedijt het best op zandhoudende bodems en staat bekend om haar sterke aanpassingsvermogen.

Boldo (Peumus boldus) is een groenblijvende boom afkomstig uit Zuid-Amerika en andere warmere gebieden, waaronder Chili, Peru, Brazilië, Ecuador, Argentinië en Noord-Afrika. De plant groeit bij voorkeur op zonnige, droge locaties en kan een hoogte bereiken van 8 meter en een breedte van 5 meter. De vrouwelijke bomen produceren steenvruchten die traditioneel als specerij werden gebruikt.
De bladeren van boldo bevatten van nature verschillende plantenstoffen, zoals alkaloïden, etherische oliën, flavonoïden en looistoffen. In Chili worden de bladeren al eeuwenlang in traditionele gebruiken genoemd en beschreven in historische teksten. Tegenwoordig wordt boldo wereldwijd gewaardeerd vanwege zijn herkenbare bladeren, botanische kenmerken en culturele betekenis..

Cichorei (Cichorium) behoort tot de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae) en omvat bekende groenten zoals witlof en andijvie. Het wordt voornamelijk om gezondheidsredenen geconsumeerd.
Sinds de late jaren van de twintigste eeuw worden cichoreiwortels niet alleen geteeld voor witlof, maar ook voor de productie van inuline en zoetstoffen, vooral fructose. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose worden veel gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie.
Geroosterde cichoreiwortel wordt gebruikt als koffiesurrogaat of als ingrediënt bij het zetten van koffie. Vroeger werd dit uit noodzaak gedaan, zoals tijdens de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting.

Cichorei (Cichorium) behoort tot de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae) en omvat bekende groenten zoals witlof en andijvie. Het wordt voornamelijk om gezondheidsredenen geconsumeerd.
Sinds de late jaren van de twintigste eeuw worden cichoreiwortels niet alleen geteeld voor witlof, maar ook voor de productie van inuline en zoetstoffen, vooral fructose. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose worden veel gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie.
Geroosterde cichoreiwortel wordt gebruikt als koffiesurrogaat of als ingrediënt bij het zetten van koffie. Vroeger werd dit uit noodzaak gedaan, zoals tijdens de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting.

Citroengras, ook wel bekend als sereh (Cymbopogon citratus), behoort tot de grassenfamilie (Poaceae). Deze plant wordt veel gebruikt in de Aziatische keuken, vooral in gerechten uit Thailand, India, Vietnam en Indonesië. Citroengras gedijt goed in verschillende regio's, waaronder India, Afrika, Vietnam, Australië en Amerika. In Indonesië staat het bekend onder de naam sereh, en ook in Nederland wordt deze benaming vaak gebruikt.
De bladeren van de citroengrasplant zijn de culinaire sterren. Ze hebben een verfrissende, citroenachtige smaak en worden niet rauw geconsumeerd. Vaak worden stukken citroengras toegevoegd aan gerechten tijdens het koken of stoven, waarna ze voor het opdienen worden verwijderd. 

Citroenkruid (Artemisia abrotanum) is een bossige, aromatische struik die behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae). De plant is van oorsprong afkomstig uit Zuid-Europa, maar werd al vroeg geïntroduceerd in meer noordelijk gelegen delen van Europa, waar zij zich goed wist aan te passen.
Citroenkruid heeft een lange cultuurhistorische achtergrond. In oude tradities van Germaanse volkeren werd de plant symbolisch gebruikt in rituelen, terwijl de Romeinen haar waardeerden vanwege haar geur en er het parfum Abrotenum van maakten. Door de aromatische eigenschappen werd citroenkruid daarnaast toegepast voor huishoudelijke en cosmetische doeleinden.

Curcuma, ook bekend als kurkuma (Curcuma longa), is een tropische plant die van oorsprong voorkomt in India en Zuidoost-Azië. De wortel van de plant wordt al eeuwenlang gebruikt en is vooral bekend in poedervorm. In Nederland wordt het vaak geelwortel genoemd, vanwege de felgele kleur die wordt toegepast in kerriemengsels, mosterd en andere culinaire bereidingen.
Curcuma speelt een belangrijke rol in diverse Aziatische keukens, waar het gewaardeerd wordt om zijn kleur, aroma en kenmerkende smaak. De wortel is in historische en culturele bronnen terug te vinden en werd traditioneel verwerkt in gerechten en kruidenmengsels.

Vanwege haar opvallende kleur en lange gebruiksgeschiedenis wordt curcuma tegenwoordig veel gebruikt als ingrediënt in voeding, specerijen en kruidenproducten. 

Curcuma, ook bekend als Javaanse gember (Curcuma xanthorrhiza), is een tropische plant die van oorsprong voorkomt in India en Zuidoost-Azië. De wortel van deze plant wordt al eeuwenlang gebruikt en is vooral bekend in poedervorm. In Nederland staat curcuma ook wel bekend als geelwortel, vanwege de intens gele kleur die wordt toegepast in onder andere kerriemengsels en mosterd.
Curcuma speelt een belangrijke rol binnen diverse Aziatische keukens, waar het wordt gewaardeerd om zijn kleur, aroma en karakteristieke smaak. Naast culinaire toepassingen wordt curcuma traditioneel beschreven in historische en culturele bronnen uit India en Indonesië, waar de wortel een vaste plaats innam binnen dagelijkse gebruiken.

Damiana (Turnera diffusa) is een struik die van nature voorkomt in het zuiden van Texas, Mexico, Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied. De plant behoort tot de familie Passifloraceae en staat bekend om haar aromatische bladeren.
In Mexico en andere delen van Latijns-Amerika wordt damiana al eeuwenlang gebruikt in culinaire en culturele tradities. De bladeren worden onder andere verwerkt tot kruidenthee en soms gerookt. Daarnaast vormt damiana een traditioneel ingrediënt in Mexicaanse likeuren en wordt het soms gebruikt in cocktails, zoals margarita’s, waarbij het de smaak aanvult of een deel van de likeur vervangt.

Damianablad bevat van nature verschillende plantaardige bestanddelen, zoals bèta-sitosterol, arbutine en diverse alkaloïden. 

Duizendblad (Achillea millefolium) is een kruidachtige plant uit de madeliefjesfamilie (Asteraceae). Het is een winterharde, meerjarige soort die veel voorkomt in Nederland en andere delen van Europa. De plant is herkenbaar aan haar fijn verdeelde, veerachtige bladeren en de kleine bloemhoofdjes, die meestal wit zijn maar soms een lichtroze tint hebben.
Duizendblad kent een lange geschiedenis en wordt al eeuwenlang beschreven in botanische en historische bronnen. De plant is vernoemd naar de Griekse held Achilles, die volgens de overlevering duizendblad gebruikte, wat bijdroeg aan de bekendheid van het kruid in de klassieke oudheid.

Duizendguldenkruid is de Nederlandse benaming voor verschillende kruidachtige planten uit het geslacht Centaurium (synoniem: Erythraea), behorend tot de gentiaanfamilie (Gentianaceae). Het geslacht omvat ongeveer vijftig soorten. De botanische naam wordt vaak in verband gebracht met de centaur Chiron uit de Griekse mythologie, die bekend stond om zijn kennis van planten. Een andere verklaring verwijst naar het Latijnse centum (honderd) en aurum (goud), mogelijk als aanduiding van de historische waarde die aan het kruid werd toegekend.
Duizendguldenkruid komt van nature voor in grote delen van Europa en het Middellandse Zeegebied. De planten groeien bij voorkeur op zonnige en licht vochtige standplaatsen, zoals duinen, graslanden, bosranden en weiden.

De rode zonnehoed (Echinacea purpurea) is een vaste plant die behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae). De geslachtsnaam Echinacea is afgeleid van het Griekse woord echinos, wat “egel” betekent en verwijst naar de stekelige bloemkegel die kenmerkend is voor deze plant.
Echinacea purpurea is van oorsprong afkomstig uit Noord-Amerika en wordt tegenwoordig wereldwijd geteeld. De plant heeft opvallende paarsroze bloemen en wordt gewaardeerd om haar decoratieve uitstraling en botanische eigenschappen. Sinds het begin van de twintigste eeuw is er in Europa veel belangstelling geweest voor deze soort, wat heeft geleid tot uitgebreid botanisch en historisch onderzoek.

De rode zonnehoed (Echinacea purpurea) is een vaste plant die behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae). De geslachtsnaam Echinacea is afgeleid van het Griekse woord echinos, wat “egel” betekent en verwijst naar de stekelige bloemkegel die kenmerkend is voor deze plant.
Echinacea purpurea is van oorsprong afkomstig uit Noord-Amerika en wordt tegenwoordig wereldwijd geteeld. De plant heeft opvallende paarsroze bloemen en wordt gewaardeerd om haar decoratieve uitstraling en botanische eigenschappen. Sinds het begin van de twintigste eeuw is er in Europa veel belangstelling geweest voor deze soort, wat heeft geleid tot uitgebreid botanisch en historisch onderzoek.

Siberische ginseng (Eleutherococcus senticosus) is een struikachtige plant die van nature voorkomt in delen van Rusland, China, Korea en Japan. De plant behoort tot de Araliaceae-familie en is botanisch verwant aan, maar duidelijk verschillend van, de beter bekende Panax-soorten zoals Koreaanse ginseng (Panax ginseng) en Amerikaanse ginseng (Panax quinquefolius).
De wortels van Siberische ginseng worden al lange tijd genoemd in Oost-Aziatische en Russische plantenliteratuur. In deze historische en culturele bronnen wordt de plant beschreven als onderdeel van traditionele gebruiken. Door deze lange gebruiksgeschiedenis kreeg Siberische ginseng ook buiten zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied bekendheid.

Epimedium, beter bekend als elfenbloem, is een geslacht van ongeveer 25 soorten vaste planten uit de berberisfamilie (Berberidaceae). Deze planten komen van nature voor in Zuid-Europa en in delen van Azië, waaronder Midden-, Zuid- en Oost-Azië.
Epimedium-soorten zijn overblijvend en hebben opvallende, sierlijke bloemen die in het voorjaar of de vroege zomer verschijnen. De delicate, spinachtige bloemen bestaan uit vier kroonbladen en geven een bijzondere uitstraling aan elke tuin.

In China staat de plant bekend als ‘yin yang huo’. Volgens oude verhalen kreeg hij deze naam nadat een geitenherder merkte dat zijn dieren de plant aten.